De nazirazzia van 25 mei 1943



Woord vooraf:

De nazirazzia van 25 mei 1943 is één van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van Sint-

Truiden.

De gebeurtenissen betekenden de dood voor bijna 20 jonge Truienaren, die na hun deportatie nooit terugkeerden.

Ze werden het slachtoffer van een Duits schrikbewind.

Was er medewerking van stadsgenoten of zelfs buren?

Heeft iemand hen verraden?

 

Gewezen normaalschooldocent Roger Rutten heeft zich vastgebeten in deze problematiek in Limburg.

In een aantal boeken over ‘wit’ en ‘zwart’ in Limburgse gemeenten en steden ontpopt hij zich als een bevlogen pleitbezorger voor het verzet tegen de Duitsers en de collaborateurs tijdens de tweede wereldoorlog.

Vooral de strijd tussen collaborateurs en verzetslui bracht Limburg enkele maanden als het ware in staat van burgeroorlog met onder andere doodseskaders en nachtelijke aanslagen aan huis.

Roger Rutten wil met zijn publicaties een eerherstel  en een correctie betekenen op de perceptie van de verzetsacties, die in de naoorlogse jaren vaak werden afgedaan als zeker onverstandig, soms zelfs als misdadig. Onder andere daarom zijn de gedenktekens, die het verzet eren, eerder schaars.

De boeken van Roger Rutten hebben de bedoeling een blijvend monument in schrift te zijn.

 

De schrijver tracht diep te graven naar de beweegredenen voor het handelen van weerstanders dat na de repressie geminimaliseerd, zelfs gecriminaliseerd werd in de meeste media.

Roger Rutten slaagt erin, ondanks de afscherming van heel wat archieven,  om via zijn netwerken en zijn ware speurzin een indrukwekkende reeks feiten op te lijsten.

Sint-Truiden heeft de twijfelachtige eer om als enige Limburgse stad een Schutzstaffel (SS)- burgemeester gehad te hebben. Het revanchisme van veroordeelde lokale activisten uit de eerste wereldoorlog en de nabijheid van een Duitse nachtjagersbasis waren hier uiteraard niet vreemd aan.

 

Dit boek  tracht een menselijk verhaal  van macht en wraak, van opkomst en ondergang op te hangen.

Verandering en nieuwe orde waren slogans, die uiteindelijk leidden naar onderdrukking, bedreiging, verklikking, arrestaties en verdwijningen naar ‘Nacht- und Nebeloorden’ diep in Duits en Pools gebied.

De auteur noemt man en paard en beschrijft hoe, zoals in elke oorlog, geld en vrouwen aan beide zijden een belangrijke rol speelden.

 

Wie zijn geschiedenis niet kent, is gedoemd om ze te herhalen.

Deze wijze les is de reden van deze uitgave door de onafhankelijke uitgeverij EPO.

Extremisme leidt nergens toe, tenzij naar dodelijke haat en een ontwrichting van de samenleving.

Dit is de conclusie uit elke oorlog.

Dit boek wil dit nog maar eens in het collectieve geheugen van de Truienaars en de ( andere) lezers griffen.

 

Wonden moeten niet opengereten worden, maar de geschiedenis en het verleden hebben het recht beschreven en verteld te worden.

 

Ludwig Vandenhove

gedeputeerde provincie Limburg

9 april 2013


Geschiedenis:

In de nacht van 24 op 25 mei 1943 hield de Feldgendarmerie met dertig wagens een razzia in Sint-Truiden. 63 verzetsmensen werden brutaal van hun bed gelicht. Autobussen vol gearresteerden vertrokken van de Grote Markt naar het kamp van Breendonk. Voor velen van hen het begin van een dodelijke lijdensweg. Zo wilden de nazi's het verzet de kop indrukken. Sint-Truiden, met een SS'er als burgemeester en met een SS-eenheid op het naburige vliegveld van Brustem, ondervond wat onderdrukking is.

De razzia was een climax. Want al vóór de oorlog had door nazisme gekleurd Vlaams nationalisme voor oplopende spanningen gezorgd. Maar hij was geen eindpunt. Roger Rutten brengt dit verhaal van collaboratie en verzet als geschiedschrijving van onderuit: verrassend, gedetailleerd, menselijk. Met de geweldenaar Jan Hendrik Morael van de SS en zijn vriendin inlichtingsagente Anna Prelogar, met spionne Yvonne Vanstraelen van het verzet, met Jan Brans, de hoofdredacteur van Volk en Staat, met Willy de Feldgendarm, met de broerspriesters Celis als moedige Jodenhelpers, en vele anderen. Het geheel groeit uit tot een monumentale oorlogsgeschiedenis.

Colofon:

isbn: 9789491297441 · 2013 · paperback (17 x 24 cm) - ca. 360p. - geïllustreerd · prijs: circa € 26.00 · het boek verschijnt april 2013

Link naar boek: EPO

Link naar krantenartikel: De Standaard